Умумий эль ишлери материалы олгъан джам боюнджакълары чешит тюрлю яраштырув эшьяларында, оюнджакъларда, ёл бельгилеринде кенъ къулланыла. Лякин чокъ адамларда джам боюнджакъларыны япмакъ ичюн къулланылгъан материаллар акъкъында янълыш фикирлер ола биле. Бу макъаледе джам боюнджакъларынынъ эсас компонентлерине терен кириш япыладжакъ ве оларнынъ материаллары акъкъында умумий суаллерге джевап бериледжек.
Биринджиден, джам боюнджакълары маденден япылмагъаныны айдынлатмакъ муимдир. Оларнынъ биринджи компонентлери силикатлар ве башкъа химиявий мадделердир, олар юксек араретте иригенде, джам киби мадде мейдангъа кетире. Бу ириген маддени чешит шекиллерге, шу джумледен джам боюнджакъларына да къалыпкъа къоймакъ мумкюн.
1. Джам боюнджакъларында къулланылгъан материаллар .
Джам боюнджакълары эсасен кварц къумындан (эсасен кремний диоксидинден ибарет), содалы кульден (натрий карбонатындан) ве лимес ташындан (кальций карбонатындан) япыла. Бу мадделер юксек араретте иригенде, сувлу джам шекилли мадде мейдангъа кетире. Бу сувукълыкъ белли бир джерьян вастасынен сувукъ сувгъа тёкюле, бу исе онынъ тез сувугъанына ве къаттылашмасына себеп ола, бойлеликнен, джам боюнджакълары пейда ола.
2. Маден теркиби акъкъында янълыш фикирлер .
Базы адамлар джам боюнджакъларында маден компонентлери бар, деп янълыш тюшюне билелер, бунъа биринджи невбетте оларнынъ йылтыравы ве докъумасы себеп ола. Лякин джам боюнджакъларынынъ йылтыравукълыгъы ве къаттылыгъы оларнынъ джамлы теркибинен бельгилене ве маденге ич бир аитлиги ёкъ. Аслында маден ве джам — бу бутюнлей башкъа эки материал, оларнынъ физик ве химиявий хусусиетлери темелли фаркълыдыр.
3. Джам боюнджакъларыны япув джерьяны .
Джам боюнджакъларыны япув джерьянында биринджи невбетте бойле адымлар япыла: дозировка, иритюв, шекиллендирюв, сувутув ве къаплама. Биринджиден, уйгъун хаммал сечиле ве ихтияджларгъа коре партияларгъа болюне. Сонъра, махсулатлар иритип, сувлу джам пейда ола. Сонъра сувлу джамны махсус донатмалар ярдымынен сувукъ сувгъа тамчылап, тез сувуталар ве джам боюнджакъларыны мейдангъа кетирелер. Ниает, шекилленген джам боюнджакъларыны темизлейлер, экранлайлар ве сатмакъ ичюн къаплайлар.
4. Джам боюнджакъларынынъ къулланылувы .
Джам боюнджакълары озь уникал физик ве химиявий хусусиетлеринен къулланув мейданлыгъынынъ кенъ чешитине маликтир. Меселя, накълиеде гедже айдав хавфсызлыгъыны арттырмакъ ичюн, джам боюнджакълары сыкъ-сыкъ акс эттириджи материаллар оларакъ къулланыла. Яраштырувда ренкли джам боюнджакъларыны нефис эль ишлери оларакъ къулланмакъ мумкюн. Олар абразив ве толдурыджы оларакъ да кенъ къулланыла.
